มีคนสอบถามว่าลิฟต์ ขนาด 750 Kg. ความเร็ว 45 M/MIN.  ความสูงของชั้น ประมาณ 5 เมตร กินกระแสไฟฟ้าเท่าไหร่ต่อการวิ่งขึ้น-ลง 1 ชั้น ขอเรียนว่าข้อมูลแค่นี้ไม่สามารถบอกได้ครับว่าลิฟต์กินไฟเท่าไหร่ แต่จะอธิบายเรื่องการใช้พลังงานไฟฟ้าของลิฟต์ เพื่อเป็นแนวทางการพิจารณาลิฟต์ของท่านนะครับ

มีให้เห็นบ่อยครั้ง โดยเฉพาะหน่วยงานทางราชการมีข้อความติดไว้หน้าลิฟต์ว่า  กดลิฟต์หนึ่งครั้งต้องเสียค่าไฟ 3 บาท บ้าง  5 บาท บ้าง หนักเข้าบางที่บอกว่า กด1 ครั้ง เสียค่าไฟ 10 บาท หากท่านบอกว่าเขียนไว้ในแง่จิตวิทยาเพื่อให้คนช่วยกันประหยัดก็ไม่ว่ากัน แต่มันผิดจากความเป็นจริงเยอะไป อันที่จริงลิฟต์ถูกออกแบบให้ประหยัดค่าไฟฟ้าอยู่แล้ว แล้วยิ่งปัจจุบันระบบควบคุมของลิฟต์พัฒนามากขึ้น ยิ่งประหยัดค่าไฟฟ้ามากขึ้นไปอีก ก่อนอื่นมาดูนิดหนึ่งก่อนว่าลิฟต์ วิ่งขึ้น-ลง อย่างไร 

จากรูปจะเห็นว่าด้านหนึ่งของลิฟต์จะเป็นตัว “Car” หรือที่ ที่ผู้โดยสารเข้าไปใช้  ขึ้น-ลง นั่นแหละ อีกด้านจะเป็นน้ำหนักถ่วงหรือ “Counterweight” เมื่อ เอาสลิงยึดติดระหว่างตัว “CAR”  กับ “Counterweight” และนำไปพาดกับพู่เล่ย์ที่เครื่องจักรขับลิฟต์ เมื่อลิฟต์วิ่งขึ้น “Counterweight” วิ่งลง
ลิฟต์วิ่งลง  “Counterweight” วิ่งขึ้น ปกติเมื่อติดตั้งลิฟต์เสร็จ เขาจะทำการใส่น้ำหนักถ่วงทางด้าน “Counterweight” โดยทั่วไปจะใส่น้ำหนักให้ด้าน  “Counterweight” หนักกว่า ด้าน “Car” ประมาณ 50% ของน้ำหนักบรรทุก เพราะฉะนั้นในสภาพน้ำหนักบรรทุกน้อย ๆ ขณะลิฟต์วิ่งขึ้น “Counterweight” ถ่วงลง มอเตอร์จะกินไฟน้อยไปด้วย ในขณะเดียวกันหากมีผู้โดยสารเต็มลิฟต์ ด้าน “Car” จะหนักกว่าด้าน “Counterweight”  ขณะลิฟต์วิ่งลงมอเตอร์จะกินไฟน้อยด้วย

ที่เขียนอธิบายยืดยาว คือคำตอบที่จะบอกว่า ลิฟต์วิ่งหนึ่งครั้ง หรือ 1 ชั้น กินไฟเท่าไหร่ตอบไม่ได้ครับ เพราะมันมีปัจจัยเกี่ยวข้องเยอะเหลือเกิน เช่น

1. ขณะลิฟต์วิ่งขึ้นหรือลง มี Load อยู่ในลิฟต์เท่าไหร่
2. ขนาดของมอเตอร์ขับลิฟต์ มีพิกัดแรงม้าหรือกิโลวัตต์เท่าไหร่
3. ระบบควบคุมการขับเคลื่อนหรือ Controller เป็นแบบไหน (AC-2, ACVV, VVVF  ฯลฯ )
4. มอเตอร์ขับลิฟต์เป็นแบบไหน (Induction Motor, D.C. Motor, Synchronous Motor)

แต่ที่แน่ ๆ ไม่ได้กินไฟมากอย่างที่เข้าใจกัน ถ้าเราอยากรู้จริง ๆ ว่าลิฟต์เรากินไฟเท่าไหร่ มีทางเดียวครับ คือต้องวัดค่าพลังงานไฟฟ้าที่ใช้

ปัจจุบัน บริษัทฯ ของเราได้มีตัวอย่างให้ดูนะครับ เป็นผลงานที่เราปรับปรุงลิฟต์ ที่ การประปานครหลวง สำนักงานใหญ่ จากระบบเก่า ซึ่งเรียกว่าระบบ ACVV เป็นระบบใหม่ใช้ Inverter ควบคุม (VVVF)  โดย ECG ได้ร่วมมือกับ ห้องปฏิบัติการวิจัยเครื่องจักรกลไฟฟ้า ภาควิชาวิศวกรรมไฟฟ้า คณะวิศวกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง เพื่อทดสอบว่า กดลิฟต์ 1 ครั้ง กินไฟเท่าไหร่ ผลของการทดสอบออกมาตามตารางข้างล่างนะครับ

ทดสอบกับลิฟต์ที่มีขนาดน้ำหนักบรรทุก  1000 Kg. ใช้ Induction Motor ขนาด 7.5 KW.  380V  16A  50HZ.

ผมยกตัวอย่างให้ดูที่ค่าค่าหนึ่งนะครับ กรณี No-Load หรือประมาณ  6% ของ Rated Load  (มีคนเข้ายืนกดลิฟต์ 1 คน)

ถ้าค่าไฟฟ้าอยู่ที่ประมาณ KW-HR. หรือ UNIT ละ 3.5 บาท จะเห็นว่ากินไฟน้อยมาก ยิ่งเป็นระบบ VVVF ยิ่งกินไฟน้อยเข้าไปอีก นี่คือค่าจริง ๆ ที่วัดกันจริง ๆ หากท่านมีข้อสอบถามเพิ่มเติม โทรมาที่ บริษัทฯ ECG นะครับ หรือมือถือผม ปราโมทย์ พรหมรักษ์   081-626-7600  เพราะถ้าเขียนอธิบายจะเยอะมาก แต่ผมขอบอกว่ากดลิฟต์ 1 ครั้ง ค่าไฟหน่วยเป็นสตางค์เท่านั้น หาใช่ 5 บาท หรือ 10 บาทไม่

หมายเหตุ  ECG ได้ทำการวิจัยร่วมกับ ห้องปฏิบัติการวิจัยเครื่องจักรกลไฟฟ้า ภาควิชาวิศวกรรมไฟฟ้า คณะวิศวกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง

โดย  รศ. พิชิต  ลำยอง  และ อาจารย์เปี่ยมภูมิ  สฤกพฤกษ์